Anayasa Mahkemesi Kararı İle Nüfusun 2.000 Altına Düşen Belediyelerin Durumu

Anayasa Mahkemesi ‘nin 6/4/2026 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan 2025/182 Esas ve Karar Sayısı : 2026/9 Kararı ile kararında;

https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/04/20260406-5.pdf

18/6/2025 tarihli ve 7551 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 14. maddesiyle 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 11. maddesinin ikinci fıkrasının yeniden düzenlenen birinci cümlesinin Anayasa’nın Başlangıç kısmı ile 2., 127. ve 166. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline ve yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiş ve talep edilen madde de aşağıda yer alan; “(İptal birinci cümle: Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 tarihli ve E.:2018/117; K.:2023/212 sayılı Kararı ile) (Yeniden Düzenlenen cümle:18/6/2025-7551/14 md.) Nüfusu 2.000’in altına düşen belediyeler köye dönüştürülür. Tüzel kişiliği kaldırılan belediyenin tasfiyesi il özel idaresi tarafından yapılır. Bu belediyenin taşınır ve taşınmaz malları ile hak, alacak ve borçları ilgili köy tüzel kişiliğine intikal eder. İntikal eden borçların karşılanamayan kısımları il özel idaresi tarafından üstlenilir ve vali tarafından İller Bankasına bildirilir. İller Bankası bu miktarı, takip eden ayın genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamının belediyelere ayrılan kısmından keserek ilgili il özel idaresi hesabına aktarır” . hükmü incelenmiştir.

Anayasa’nın 123. maddesinde “İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir./ İdarenin kuruluş ve görevleri, merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanır./ Kamu tüzelkişiliği, kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur.” denilmektedir. Buna göre kamu tüzel kişiliği ancak kanunla ya da Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle (CBK) kurulabilir. Aynı şekilde bir kamu tüzel kişiliği ancak kanunla ya da CBK’yla kaldırılır (AYM, E.2018/117, K.2023/212, 7/12/2023, § 1544).

Dava konusu kuralda nüfusu 2.000’in altına düşen belediyelerin köye dönüştürülmesi öngörülmektedir. 5393 sayılı Kanun’da ya da kanun düzeyinde farklı bir mevzuatta belediyelerin veya köylerin kurulması ile tüzel kişiliklerinin kaldırılmasına hangi makam tarafından hangi usulde karar verileceğine ilişkin olarak herhangi bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Bununla birlikte belediyelerin kurulması ve tüzel kişiliklerinin kaldırılmasının kanunla veya CBK’yla yapılması anayasal bir zorunluluk olduğundan kural uyarınca nüfusu 2.000’in altına düşen belediyelerin köye dönüştürülme usulü de kanunla veya CBK’yla gerçekleştirilecektir. Bu itibarla kuralda Anayasa’nın 123. maddesine aykırı bir yön bulunmamaktadır.

Kararın devamın da ise;

hukuk devletinde kanunların kamu yararı gözetilerek çıkarılması zorunludur. Anayasa Mahkemesinin kararlarına göre kamu yararı genel bir ifadeyle bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal yararı ifade etmektedir.

karar kısmında ise;

“etkin ve verimli bir kamusal hizmet sağlamak amacıyla nüfusu 2.000’in altına düşen belediyelerin köye dönüştürülmesinde kamu yararı dışında bir amaç gözetildiği söylenemez.

Bu itibarla nüfusu 2.000’in altına düşen belediyelerin köye dönüştürülmesinin usul ve esaslarının kanunda düzenlendiği ve belediyelerin tüzel kişiliğinin kaldırılmasının ilk mahallî idareler seçimlerinde uygulanmasının öngörüldüğü gözetildiğinde kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında ihdas edildiği anlaşılan kuralın hukuk devleti ilkesi ile kamu tüzel kişiliğinin kanunla kaldırılması ve mahallî idarelerin özerkliği ilkeleriyle çelişen bir yönü bulunmamaktadır”.

Yukarıda açıklanan gerekçeler çerçevesinde nüfusu 2.000’nin altına düşenlerin köye dönüşmesini içeren hükmün Anayasa aykırı olmadığı gerekçesiyle REDDETMİŞTİR.

Bu kararla birlikte sürecin;

• Mahalli idare seçimlerine adar devam edeceği
• Kararında dönüştürülme usulü de kanunla veya CBK’yla gerçekleştirileceği ifade edilmiştir.

Süreci takip ederek sizlerle paylaşmaya devam edeceğim.