SAYIŞTAY: “Yapı Ruhsatı Almadan İnşa Edilen Yapılara Yönelik Bina İnşaat Harcı Tahakkuk ve Tahsilatının Yapılmaması”

Sayıştay Başkanlığı’nın 2024 yılı Belediyeler Denetiminde bir Belediye tespit edilen bir husus ile ilgili bulguyu sizlerle paylaşmak istiyorum.

Özellikle Belediye gelirleri açısından önemli bir husus:

BULGU : Yapı Ruhsatı Almadan İnşa Edilen Yapılara Yönelik Bina İnşaat Harcı Tahakkuk ve Tahsilatının Yapılmaması

Belediye sınırları içerisinde yapı ruhsatı almadan inşa edildiği tespit edilen yapılara ilişkin bina inşaat harcının tahakkuk ve tahsilatının yapılmadığı görülmüştür.

3194 sayılı İmar Kanunu’nun 5’inci maddesinde; yapı, karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesisler olarak tanımlanmıştır. Anılan Kanun’un “Yapı ruhsatiyesi” başlıklı 21’inci maddesinde; bu Kanun’un kapsamına giren bütün yapılar için 26’ncı maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınmasının mecburi olduğu, ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılmasının da yeniden ruhsat alınmasına bağlı olduğu ifade edilmiştir.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun bina inşaat harcına yönelik “Konu, vergiyi doğuran olay” başlıklı Ek 1’inci maddesinde; “Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü bina inşaatı (ilave ve tadiller dahil), inşaat veya tadilat ruhsatının alınmasında Ek Madde 6’da yer alan tarifede gösterilen nispet ve hadlerde bina inşaat harcına tabidir.

Konut veya işyerlerinin kullanılış tarzlarının değiştirilmesi (konutun işyerine veya harca tabi olmayan işyerinin harca tabi işyerine dönüştürülmesi) halinde de bu değişiklik tadilat sayılarak ek harca tabi tutulur. İnşaata ruhsatsız başlanması halinde de harç alacağı doğmuş sayılır.” denilmektedir.

Yukarıdaki hükümler birlikte değerlendirildiğinde; Belediye sınırları içerisinde yapı ruhsatı başvurusu yapanlardan tahsil edilen bina inşaat harcının, ruhsat almadan kaçak olarak inşa edilen yapı sahiplerine de tahakkuk ettirilmesinin Kanun hükümlerinin bir gereği olduğu anlaşılmaktadır. Gelirler üzerinde yapılan incelemelerde; yalnızca yapı ruhsatı başvurusunda bulunanlardan ruhsat aşamasında bina inşaat harcının tahsil edildiği ancak; 2024 yılı içerisinde 3194 sayılı Kanun kapsamında ruhsatsız olarak inşa edilen 26 adet yapı hakkında para cezası ve yıkım kararı alınmasına rağmen kaçak yapılara yönelik bina inşaat harcının tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin gerçekleştirilmediği tespit edilmiştir.

Kamu İdaresince, yapı ruhsatı almadan inşa edilen yapılar hakkında yasal olarak inşaat harcı alınmaması gerektiği, inşaat harcının yapı ruhsatı alınması sürecinde ödenen bir bedel olduğu ve ruhsatsız yapıların bu süreci tamamlamadığı, ruhsatsız olarak inşa edilen yapılar hakkında İmar Kanunu’nun 42’nci maddesine göre idari para cezası uygulandığından haricen bina inşaat harcı alınmadığı belirtilmiştir. Öncelikle ifade etmek gerekirse Belediye Gelirleri Kanunu’nun Ek 1’inci maddesinde; inşaata ruhsatsız başlanması halinde de harç alacağının doğmuş sayılacağı açık ve net bir şekilde belirtilmiş olup Kanun Koyucunun açık iradesi ortada iken ve Kanun lafzı açık ve anlaşılır bir şekilde boşluk bırakmayacak şekilde yazılmış iken ruhsatız yapılar hakkında da bina inşaat harcının alınması noktasında şüphe bulunmamaktadır. Belediye sınırları içerisinde yapılaşmanın hızla arttığı buna yönelik vatandaşlara sunulan hizmetlerde de artış yaşandığı düşünüldüğünde,

İdare tarafından gerçekleştirilen hizmetlerin aksamadan yürütülmesi konusunda önemli bir gelir kalemi olan bina inşaat harcına yönelik anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda zamanaşımı süreleri de dikkate alınarak geçmiş yıllarda tespit edilen ruhsatsız yapıları da kapsayacak şekilde tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin yapılması gerekmektedir”

İletişim mail

[email protected]