Danıştay Kararı İle ” Sözlü Sınavda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar”

DANIŞTAY: Sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesinin, sözlü sınavın nesnelliği ve yargısal denetimin gerçekleştirilmesini sağlamak için gerekli olduğu (Danıştay İdari Dava Daireler Kurulu Esas No : 2025/9 Karar No : 2025/17).

Kararın Hukuki Değerlendirme Kısmında;

İncelemeye konu başvuruda giderilmesi istenen aykırılığı;

Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesinde vekil imam/hatip olarak görev yapan personelin, 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un geçici 20. maddesi uyarınca, memur kadrolarına geçiş yapabilmeleri için yapılan sözlü sınavlara ilişkin olarak, sınav komisyonlarınca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanarak tutanağa bağlanmasının ve sözlü sınavda adaylara hangi soruların sorulduğunun kayıt altına alınmasının gerekli olup olmadığı hususu oluşturmaktadır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 3. maddesinde, söz konusu Kanun’a hâkim olan temel ilkelere yer verilmiş; bu ilkeler ise, sınıflandırma, kariyer ve liyakat olarak belirtilmiştir. Anılan Kanun’da, liyakat ilkesi, kamu hizmetlerine girmede, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmede ve göreve son vermede liyakat sistemine dayanılması, işin ehline verilmesi ve bu sistemin eşit olarak tüm Devlet memurlarına uygulanmasını sağlamak olarak ifade edilmiştir. Kamu görevine girme ve yükselmede liyakat ilkesi çerçevesinde, mevzuatımızda genel olarak yazılı sınavların yanında sözlü ve/veya mülakat sınavlarına da yer verilmektedir. Görsel, işitsel ve anlık gözlemlere yönelik değerlendirmeler içeren sözlü ve/veya mülakat sınavlarının da objektif nitelikte olması zorunludur. Diğer tüm idari işlemlerin yargısal denetiminde olduğu gibi, sözlü sınavda başarısız sayılma işlemlerinin de, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka uygunluğunun denetiminin yapılması gerekmektedir. Ancak, niteliği itibarıyla görsel, işitsel ve anlık duruma ilişkin tespitler içermesi nedeniyle, sözlü sınav ve mülakatların objektifliğine ilişkin yargısal denetimin bilirkişi incelemesi gibi metodlarla yeniden değerlendirilmesini imkansız kılmaktadır. İdari işlemlerin hukuka uygun olduklarına dair bir yargı kararına gereksinim duymadan hukuka uygun kabul edilerek ilgililer üzerinde hukukî sonuç doğurması olarak tanımlanabilen “hukuka uygunluk karinesi”ne göre, idarenin yaptığı işlemler -bu bağlamda sözlü ve mülakat değerlendirmeleri de- aksi kanıtlanıncaya kadar hukuka uygun kabul edilir. Sözlü sınavların yargısal denetimine ilişkin olarak; Kurulumuzca, adayların girdiği sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesinin gerektiği, bu durumun sözlü sınavın nesnelliği ve yargısal denetimin gerçekleştirilmesini sağlayacağı içtihat olarak benimsenmektedir. Bu çerçevede aykırılığa konu uyuşmazlıklar incelendiğinde, her ne kadar sınav komisyonunca Yönetmelikte ve sınav duyurusunda belirlenen konular çerçevesinde sorulan sorulara, adayların verdiği cevaplara ilişkin değerlendirme gerekçelerine yer verilerek adayların başarı puanları tutanak altına alınarak sözlü sınavlar gerçekleştirilmiş ise de, yargısal denetiminin yapılmasını sağlayacak biçimde sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların ve cevaplarının önceden hazırlanarak tutanağa bağlanmadığı, adaylara önceden hazırlanan sorulardan hangi soruların sorulduğunun da kayıt altına alınmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesinin, sözlü sınavın nesnelliği ve yargısal denetimin gerçekleştirilmesini sağlamak için gerekli olduğu sonucuna varılmıştır.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle; Bölge İdare Mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın, sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesinin, sözlü sınavın nesnelliği ve yargısal denetimin gerçekleştirilmesini sağlamak için gerekli olduğu doğrultusunda giderilmesine kesin olarak, 14/04/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

Şeklinde ki Kararda da belirtildiği gibi sözlü sınavlarda

Sözlü sınavın nesnelliği ve yargısal denetimin gerçekleştirilmesini sağlamak için;

sözlü sınav öncesinde,  

• sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması –
• tutanağa bağlanması,
• her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi
• adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince,
• hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesinin,

gerekmektedir.

https://www.danistay.gov.tr/assets/pdf/guncelKararlar/2025-06-04-01-22-2556823.pdf