KADRO EK GÖSTERGESİNİN KAZANILMIŞ HAK OLUŞTURMASI

KADRO EK GÖSTERGESİNİN KAZANILMIŞ HAK OLUŞTURMASI

Başkan Yardımcısı kadrosundan, 1.derece Uzman kadrosuna atanması durumunda Ek Gösterge ne olmalı?

Kazanılmış Hak kavramı çok sıklıkla gündeme gelen bir konu. Özellikle kamuda “atama, yer değiştirme” gibi hususlarda da zaman zaman tereddüte düşülebilmektedir. Kazanılmış Hakkın, Kamu Yararı kavramı ile daraltılmaya da çalışılmaktadır.

Kazanışmış Hak nedir?. Anayasa Mahkemesi 03.04.2021 tarih ve E.1999/50, K. 2001/67 Kararında; “‘kazanılmış hak, kişinin bulunduğu statüden doğan, tahakkuk etmiş ve kendisi yönünden kesinleşmiş ve kişisel alacak niteliğine dönüşmüş haktır” demek suretiyle  kişinin bağlı bulunduğu statüden doğan ve kesinleşmiş kabul edilen bir hak olarak tanımlamak mümkündür.

Konuyu Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü’nün 12/08/2024 tarih ve 53773008-622.02-10166751  bir görüşünde;

“Başkanlığınızda belediye başkan yardımcısı olarak görev yapmakta iken görevden alınarak 1. derece uzman kadrosuna ataması yapılan personelin kazanılmış hak aylığının hesabında dikkate alınacak ek gösterge rakamına ilişkin Bakanlığımız görüşü talep edilen ilgi yazılarınız incelenmiştir. Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 43/B maddesinde, “Ek Gösterge: Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanır. II sayılı cetvelde yer alan unvanlarda değişiklik yapmaya ve yeni unvanlar ilave etmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. … Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu Başkan ve Üyelikleri, Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkan ve üyelikleri, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkan ve Üyelikleri, Müşavir ve 1’inci dereceden uzman ünvanlı kadrolara atananlara bu kadrolarda bulundukları sürece daha önce almış oldukları en yüksek ek gösterge üzerinden ödeme yapılır. …” hükmü yer almaktadır. Diğer taraftan, 02.07.2020 tarihli ve 31173 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin 19 uncu maddesinde, “(1) 5 inci maddede belirtilen hizmet grupları arasındaki geçişler aşağıdaki esaslar çerçevesinde yapılır: … c) Bu Yönetmelik kapsamı dışında bulunan daha üst görevlerde en az altı ay süreyle çalışmış olanlar, alt görevlerde çalışma süresi şartı hariç olmak üzere, aranan diğer özel şartları taşımaları kaydıyla, 5 inci maddede yer alan yönetim hizmetleri grubu, araştırma, planlama ve savunma hizmetleri grubu ve hukuk hizmetleri grubunda gösterilen kadrolar ile unvan değişikliğine tabi kadrolara sınavsız, genel hükümlere göre atanabilirler. Diğer hizmet gruplarında yer alan kadrolara atanmada en az altı ay çalışmış olma şartı aranmaz…” hükmü bulunmaktadır. Bu itibarla, 6 aydan fazla belediye başkan yardımcısı olarak görev yapmakta iken görevden alınarak 1. derece uzman kadrosuna ataması yapılan ilgililerin kazanılmış hak aylığının hesabında esas alınacak ek gösterge rakamının 3600 olması gerektiği mütalaa edilmektedir. Bilgilerini ve gereğini rica ederim”.

https://webdosya.csb.gov.tr/db/yerelyonetimler/icerikler/12-08-2024-beled-ye-baskan-yardimcisi-olarak-20240814085904.pdf

şeklindedir.

Anayasa Mahkemesi kararları, diğer yargı kararları ve mevzuatı birlikte değerlendirdiğimizde kişiye bağlı bir hak olan Kazanılmış Hakkın, korunması gerektiği yönündedir. Aynı zamanda Anayasanın 2. maddesinde yer verilen “Hukuk Devleti İlkesi” , hukuk güvenliği ile hukuki istikrarında teminatıdır. alan hukuk devleti ilkesinin vazgeçilmez unsurlarından birisi kanunların hukuk güvenliği sağlaması, bu doğrultuda geleceğe yönelik, öngörülebilir kurallar içermesi gerekliliğidir. Bu nedenle, hukuk devletinde güven ve istikrarın korunabilmesi için kural olarak kanunlar yürürlüğe girdikleri tarihten sonraki olaylara uygulanırlar. Kanunların geriye yürümezliği ilkesi uyarınca kanunlar kamu yararı ve kamu düzeninin gereği kazanılmış hakların korunması, mali haklarda iyileştirme gibi kimi ayrıksı durumlar dışında ilke olarak yürürlük tarihlerinden sonraki olay, işlem ve eylemlere uygulanmak üzere çıkarılırlar. Yürürlüğe giren kanunların geçmişe etkili olmaması hukukun genel ilkelerindendir.

Danıştay’ın geriye yürümezlik ile ilgili bir kararında; “İlke olarak her Kanun ancak yürürlüğe girdiği tarihten sonraki hukukî durumları düzenleyebileceğine göre,” (D.1.D., E. 92/224, K. 92/238, KT. 13.07.1992, DD, S. 87, 1993, s. 62-66).

Burada üzerinde durulması gereken husus, kazanılmış hakkın oluştuğu tarihte yürürlükte olan mevzuata göre hakkın oluşması gerekir.