İdarece Toplanan Asfalt Kırıklarına İlişkin Hatalı Uygulamaların Bulunması “150-İlk Madde ve Malzeme Hesabında izlenmesi “

Sayıştay Başkanlığı’nın 2025 yılı Belediye Denetimlerinden bir bulguyu dikkat edilmesi temennisiyle sizlerle paylaşmak istiyorum.

BULGU: İdarece Toplanan Asfalt Kırıklarına İlişkin Hatalı Uygulamaların Bulunması

İdare tarafından serimi yapılacak mahallerden sökülen kırık asfaltların depolanarak sonraki süreçte kullanıldığı halde muhasebe kayıtlarında izlenmediği ve depolanan asfalt kırıkları için varlık işlem fişi düzenlenmediği görülmüştür.

1. a) Tekrar Kullanılma Kabiliyeti Olan Asfalt Kırıklarının Muhasebe Kayıtlarında İzlenmemesi İdarece asfalt serimi yapılacak mahallerden sökülen kırık asfaltların depolanarak sonraki süreçte kullanıldığı halde muhasebe kayıtlarına alınmadığı görülmüştür. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “15-Stoklar” başlıklı 113’üncü maddesinde; bu hesap grubunun, kurum ambar ve atölyelerinde; satılmak veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen mallar ile artık ve hurda gibi bir yıl veya faaliyet dönemi içinde kullanılacak veya paraya çevrilebilecek varlıkların izlenmesi için kullanılacağı, aynı Yönetmelik’in “150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı” başlıklı 155’inci maddesinde de bu hesabın, kurumlarca satılmak, üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, artık ve hurda gibi bir yıl veya faaliyet dönemi içinde tüketilecek veya paraya çevrilecek varlıkların izlenmesi için kullanılacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.

Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 16’ncı maddesinde, bir ekonomik değerin; yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirileceği ifade edilmektedir. Taşınır Mal Yönetmeliği’nin “Kayıt zamanı, kayıt değeri ve değer tespit komisyonu” başlıklı 13’üncü maddesinde ise taşınırlar, edinme şekline bakılmaksızın kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında giriş; tüketime verildiğinde, satıldığında, başka harcama birimlerine devredildiğinde, bağışlandığında veya yardım yapıldığında, çeşitli nedenlerle kullanılamaz hale geldiğinde, hurdaya ayrıldığında veya kaybolma, çalınma, canlı taşınırın ölümü gibi yok olma hallerinde çıkış kaydedileceği, değer tespit komisyonu, harcama yetkilisinin onayı ile taşınır kayıt yetkilisinin ve işin uzmanının da katıldığı en az üç kişiden oluşturularak ticaret odası, sanayi odası, borsa, meslek kuruluşları, ilgili diğer kuruluşlardan veya aynı nitelikteki taşınırı satın alan idarelerden ve fiyat araştırması sonuçlarından yararlanabileceği belirtilmiştir. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, İdare ambar ve atölyelerinde satılmak veya diğer faaliyetlerde kullanılmak üzere edinilen mallar ile artık gibi bir yıl veya faaliyet dönemi içinde kullanılacak veya paraya çevrilebilecek varlıkların değerlerinin takdir edilerek 150-İlk Madde ve Malzeme Hesabında izlenmesi gerekmektedir. Yapılan incelemede, İdarece yeni imalatlar kapsamında sökülen asfaltların kırılarak depolandığı, serimi yapılan bazı yollarda tekrardan bu asfaltların kullanıldığı veya başka idarelere kullanılmak üzere hibe edildiği fakat depolamaya ilişkin herhangi bir muhasebe kaydına alınmadığı tespit edilmiştir. … ton asfalt kırığı girişi yapılmış bununda … tonu kullanılmış ancak herhangi bir muhasebe kaydı tutulmamıştır. Yukarıda yer verilen denetim tespiti üzerine, İdare tarafından özetle; bulguda belirtilen hususa ilişkin stok takip programı veya uygulaması geliştirilerek izlemesinin yapılacağı ve gerekli hassasiyetin gösterileceği ifade edilmiştir.

Sonuç olarak, İdarece asfalt sökümleri sonucu elde edilerek depolanan asfalt kırıklarının 150-İlk Madde ve Malzeme Hesabında izlenmesi gerekmektedir.